Door Jan de Leeuw

Op maandag 23 februari speelden we met Sv De Kentering B een uitwedstrijd tegen de Grenslopers uit Goirle. We wonnen deze wedstrijd met 2,5 – 1,5 en schoven daardoor iets meer op richting de middenmoot van de stand in onze klasse.

Paul Willemen was redelijk snel klaar met zijn tegenstander. Hij kwam beter uit de opening: zijn tegenstander had een achtergebleven pion op c6, een dankbaar ‘target’ op de half open c-lijn. Paul wist met vaste hand zijn voordeel uit te buiten en het eerste punt te scoren.

Bart van den Berg en Ralf Duong kwamen met voordeel uit de opening. Ralf kon dat echter niet vasthouden door, zoals hij het zelf aangaf, een foute beslissing. Hij deed er alles aan (vooral tactisch) om een nederlaag te vermijden, maar het was niet te houden.

Zelf behaalde ik een regelmatige overwinning. In het vervolg zal ik de partij bespreken. Bart, aan bord een, was de partij goed begonnen, maar in het middenspel wisselden de kansen. Bart accepteerde het remiseaanbod van zijn tegenstander in het besef dat we daarmee de wedstrijd hadden gewonnen.

De loper als MVP
Velen van ons hebben ooit geleerd dat de intrinsieke waarde van de schaakstukken verschillend is. Die waarde zegt iets over de potentiële kracht in het schaakspel en wordt vaak uitgedrukt in cijfers: de pion staat voor 1, het paard en de loper voor 3, de toren voor 5 en de dame voor 9. De waarde van de koning is van een andere orde. Overall is die waarde ‘oneindig’ aangezien het verlies van de koning het einde van het spel betekent.

We hebben het dus over de potentiële kracht van de schaakstukken. In de praktijk, in concrete stellingen, kan een bepaald stuk door een bepaalde positie in het geheel van de stelling een grotere of kleinere waarde hebben. Wat dat laatste betreft: soms komt het voor dat een toren niet van zijn plaats af kan komen gezien de stelling, waardoor het stuk zijn potentieel niet kan realiseren. En andersom geldt ook: een loper kan vanwege de stelling hele belangrijke lijnen op het bord domineren en daardoor meer invloed uitoefenen op het verloop van de partij dan je op grond van zijn intrinsieke waarde zou mogen veronderstellen.

In de partij die ik speelde, was dat aan de hand. Mijn loper bestreek een hele diagonaal, had grote impact op het centrum en ook op de damevleugel van de tegenstander. De loper zorgde er mede voor dat mijn tegenstander zich niet goed kon ontwikkelen waardoor hij positioneel minder kwam te staan. Ook bij de tactische afwikkeling van de partij kon het stuk nog een rol spelen.

Als je de gehele partij overziet, kun je vaststellen dat deze loper het MVP was van deze partij. We kennen dat begrip MVP vooral als afkorting van de Most Valuable Player, zoals in het basketbal. De Most Valuable Player is de speler die wordt beschouwd als de meest waardevolle voor zijn of haar team, competitie of in een specifieke wedstrijd. Vaak krijgt een dergelijke speler een prijs uitgereikt. Het is een erkenning en waardering gebaseerd op prestaties die een doorslaggevende impact hebben gehad op het succes van het team. Vaak zijn het ‘complete spelers’ die een dergelijke prijs krijgen.

Bij het schaken zou je kunnen spreken van MVP, maar dan in de zin van Most Valuable Piece, het stuk dat de facto in een bepaalde stelling een grote impact heeft op de ontwikkeling en afloop van de partij, in ieder geval veel groter dan dat je zou mogen verwachten op grond van de intrinsieke waarde van het stuk. Bij de analyse van mijn partij van afgelopen maandag zal ik dat een paar keer toelichten.

Henk Renders (De Grenslopers) – Jan de Leeuw (De Kentering)
1. d4 d5. 2. Pf3 c5 3. c3 Pf6 4. h3 h6 5. Lf4 Lf5 6. Pd2 Dat maakt het lastiger om via Ld3 de zwarte loper te neutraliseren. Beter was daarom wellicht e3. 6… e6 7. e3 Pc6 8. a3 Le7 9. Lb5 0-0 10. Lxc6 Wit geeft vrijwillig het loperpaar op en brengt de loper op f5 in een min of meer onaantastbare positie. 10… bxc6. 11. 0-0 Db6 12. b3 Lh7 13. Ta2 De loper verhindert de toren om op b1 steun te geven aan de b-pion. Daardoor moet de toren eerst naar veld a2. De pionnenstructuur op de damevleugel is verzwakt en kwetsbaar. (Diagram 1)

13… a5 14. Dc1 cxd4 15. cxd4 c5 16. dxc5 Lxc5 17. Db2 Wit dreigt met Le5 veld f6 en g7 onder schot te nemen. Verder is er een directe tactische dreiging met Lxh6. Zwart moet met de loper terug naar veld e7. 17… Le7 18. Le5 Tfc8 19. Taa1 Tc2 Zwart kan met zijn toren binnendringen op de tweede rij doordat hij support heeft van de krachtige loper op h7. 20. Dd4 Dxd4 21. Lxd4 Pd7 22. Tfd1 Tac8 23. Kf1 f6 Met deze zet brengt zwart zijn krachtige centrum langzaam in beweging. Daar komt bij: het maakt de weg vrij voor de koning om op te rukken met het oog op het naderende eindspel. En het biedt de loper op f7 nog een tweede mogelijkheid om zich nadrukkelijk met het spel te bemoeien.
24. Pe1 (Diagram 2) 24… T2c6 Hier miste ik een direct winnende voortzetting, namelijk 24… e5! 25. Pxc2 Lxc2 26. Lb2 Lxd1 27. Txd1 Tc2 28. Lc1 Pc5. Het vroeg serieus rekenwerk en ik kwam er niet helemaal uit. Daarom met Tc6 op ‘safe’.
25. Lb2 e5 26. Tac1 Kf7 27. Txc6 Txc6 28. Tc1 Txc1 29. Lxc1 Pc5
(Diagram 3)

De torens zijn van het bord. Zwart heeft nog steeds voordeel zeker vanwege het sterke centrum, het loperpaar, de gedrongen stelling van zwart, zijn beperkte actieradius (zo staat het ene paard bijna de gehele partij al ‘geparkeerd’ op veld d2). Bovendien we zien we dat de loper op h7 nog steeds een machtige positie inneemt en het centrale veld d3 onder controle houdt.

30. Lb2 Ke6 31. Lc3 Pa6 32. Ke2 Lxa3 33. f3 Om onbegrijpelijke redenen slaat wit niet de pion op a5. In de post mortem gaf mijn tegenstander aan dat hij bang was dat zijn loper opgesloten zou worden. 33… Lb4 34. Lxb4 Pxb4 35. e4 Pc6 36. Pd3 Kd6 37. Ke3 (Diagram 4)
De loper is nu afgesloten van de diagonaal richting b1. Een goede aanleiding om door d4 een andere diagonaal (g8 – a2) toegankelijk te maken voor de loper. Het stuk gaat een beslissende rol spelen bij het afwikkelen naar een gewonnen stelling. 37… d4+ 38. Ke2 Lg8 39. Pb2 Kc5 40. Pd3 Kb5 41. Kd1 Pb4 42. Pb2 Pa2 43. Pbc4 Kb4 44. Kc2 a4 45. bxa4 Lxc4 46. Pxc4 Kxc4 47. a5 Pb4+ 48. Kb2 Pa6 49. Kc2 Pc5. En wit gaf op. 0 – 1

Door David en Sven

Maandag kwam het er eindelijk van om eens tegen elkaar te spelen. Inmiddels hadden we al een paar keer naast elkaar gezeten in externe wedstrijden in de avondcompetitie van ons team C. In de toernooitjes van De Kentering waren we elkaar vanzelfsprekend niet achter het bord tegengekomen omdat Sven aan de deelnemende kant zat en ik aan de organisatorische tafel. Maar vreemd genoeg waren we ook afgelopen twee perioden nooit aan elkaar gekoppeld in een interne competitiepartij en hadden we dus nog nooit tegenover elkaar aan een schaaktafel gezeten. Met alles wat ik inmiddels van Svens spel gezien had, was ik nieuwsgierig geworden hoe onze schaakvaardigheden zich tot elkaar zouden verhouden. En nieuwsgierigheid is een mooi startpunt in menselijk contact.

Het werd een mooi spektakelstuk met tal van trucs en wendingen. Beiden hadden we er wel zin in onze meningen over de partij ook eens naast elkaar (tegenover elkaar?) te zetten. Het resultaat staat hieronder.

1. e4 c5 2. Pe2  Sven: c5 lijkt tegenwoordig met meest populaire antwoord op e4. De laatste tijd bevalt 2. Pe2 als antwoord hierop me uitstekend om open stellingen te creëren met aanvalskansen op winst.  2… Pc6 3. g3 e5 David: In een andere partij beviel me deze opzet goed. De breekzet d4 wordt erg moeilijk uitvoerbaar voor wit. 4. Lg2 d6 5. d3 g6 (Stelling 1). David: De zetten d6 + g6 vind ik een verbetering ten opzichte van die eerdere partij waarin 4. Ld6, wat veel tijd kostte en weinig deed. Nu krijgt de loper na een eventueel f4 en exf4 een prachtige diagonaal. Een betere manier om f4 te ontmoedigen. 6. O-O Lg7 7. f4 David: Sven laat zich niet ontmoedigen en met f4 is het meteen een scherp gevecht! Uiteraard sla ik nu meteen die pion. 

7… exf4 8. gxf4 (Stelling 2) Sven: de computer vindt het meer solide om met de loper of het paard te slaan. Desondanks houd ik wel van deze stelling met veel pionnendruk op het centrum en het vertrouwen dat ik die open g-lijn later kan benutten. 8… Lg4 9. c3 David: Na 9. h3 wilde ik 9… Lxe2 spelen, (9. h3 Lxe2 10. Dxe2 Pd4 11. Df2 f5 12. c3 Pc6). De computer vindt het maar niks, misschien wel omdat het veel tempi kost en wit flink voor komt in ontwikkeling. Sven verhinderde het plan met de sowieso nuttige zet 9. c3.
9… Dd7 David: Een multipurpose zet. De dame dekt b7 (handig als wit ooit Db3 speelt, zeker als dat ook nog met schaak is), helpt f4-f5 te verhinderen en haalt h3 voorlopig uit de stelling. Ook wordt lang rokeren mogelijk, maar dat is niet mijn favoriete rokade in deze stelling waarin wits lopers beide in die richting gaan wijzen. 10. Le3 Pge7 11. Pd2 O-O 12. Pf3 David: Nu kan 12… f5 al omdat na 13. h3 zwart na fxe4 het paard op f3 aanvalt. Ik zag echter iets leuks over de e-lijn tegen de ongedekte witte loper en wilde eerst dat voorbereiden en mijn ontwikkeling afmaken.

12… Tae8 13. Db3 (Stelling 3) David: Niet de sterkste zet. Ik vind de dame daar wat buitenspel staan en de lichte stukken op de e-lijn staan daar wel erg ongedekt nu. Sven: Mee eens, ik wilde mijn dame ontwikkelen maar onderschatte de kracht van Tae8. Dd2 is simpel maar veel sterker. 13… Kh8 David: Het automatisme 13. Kh8 speelde ik a-tempo. Volgens de computer was ook direct Pf5 goed, maar ik aasde erop de f-lijn open te maken voor mijn toren om alle stukken in de aanval te betrekken.

14. Pg3 f5 15. Pg5 David: Ziet er gevaarlijker uit dan het is. 15… fxe4! (Stelling 4) David: De loper op g5 dekt nu weer mooi het veld d6 af en 16. Pf7+ kan niet, omdat dan Txf7+! volgt en na 17. Dxf7 Ld6! met damewinst!  16. dxe4 h6  David: De computer noemt: 16… Pa5 17. Dc2 Pc4 als nog betere voortzetting. Niet gezien. 17. Pf3.

17… Pf5 (Stelling 5) David: Helaas, nu is het niet goed vanwege de zet die Sven over 2 zetten speelt.  18. exf5 Txe3 David: Ik rekende op 19. fxg6 en meende dat ik vanwege de dreiging Pd4 nu er goed stond: 19… Pd4 20. Pxd4 cxd4 21. Dd5. De kracht van Svens volgende zet had ik onderschat. 

19. Ph4! (Stelling 6) 19… Kh7 David: 19… Pd4 kan uiteraard niet vanwege 20. Pxg6 Kh7 21. Pxf8 en valt mijn dame aan, waardoor ik uiteindelijk een kwaliteit en een paar pionnen achter kom te staan. 20. fxg6 Sven: ik twijfelde hier lang of ik met het paard of met de pion zou slaan. Met het paard zouden leuke trucjes ontstaan. Uiteindelijk gekozen voor de meest solide optie door met de pion te slaan en optisch de grootste kans om die pion voorsprong te kunnen verdedigen. 20… Kh8 David: De zetten Kh7 + Kh8 vond ik een inventieve verdediging, al zeg ik het zelf. Pg6 is nu uit de stelling.

21. Dd5 (Stelling 7) Sven: 21. f5 had natuurlijk ook prima gekund. Dd5 leek me echter een hele sterke zet omdat het en de ongein van Pd4 of Ld4 uit de stelling haalt en Dh5 dreigt wanneer de loper g4 verlaat. 21. Te6!? David: Niet echt goed maar brengt een trucje in de stelling.  22. h3? David: Sven hapt toe. Pg3 is nu ongedekt. Sven: een matige zet, 22. f5 was veel beter geweest. Het loslaten van de dekking op Pg3 gaat me in de problemen brengen wanneer zwart Te3 speelt. 22… Pe7 23. Dd3 

Sven: Dd3 is een multifunctionele damezet die zowel de pion op g6 dekt als Te3 voorkomt, alleen speelt David de zeer sterke c4 die ik eigenlijk niet kan slaan en waardoor ik Te3 alsnog moet toestaan. 23… c4! (Stelling 8) 24. Dc2 Te3 25. Df2 Td3 

26. f5?(Stelling 9) Sven: zag hier enorm veel leuke trucjes na f5 maar de kracht van 26… Le5 onderschat. Had het hier gewoon simpel moeten houden door zijn loper te slaan met mijn pion. De computer vindt hier overigens 26. Tae1 compleet winnend maar dat lijkt me geen realistische zet op ons niveau, ik heb deze zet in ieder geval niet eens overwogen hehe…
David: 26. hxg4 blijkt ook speelbaar voor wit. Het vervolg 26… Dxg4 27. Pe2 Lf6 28. Pf3 Pxg6 oogt gevaarlijk voor wit, maar is toch ook goed te verdedigen.
26… Lf6?? David: Zonde, valt het verkeerde paard aan! Na 26. Le5! moet wit alle zeilen bijzetten om zich te verdedigen. 

27. g7+! (Stelling 10) Sven: gelukkig speelde David Lf6 in plaats van Le5 en kon ik het trucje uitvoeren waar ik op zat te azen. Een prachtige zet waarbij David niet met de koning kan slaan want na 28. hxg4 Lxh4 volgt de genadeklap met Lh5+ en de winst van de tweede loper. 27… Lxg7 28. hxg4 Le5 David: te laat het betere plan 29. Ph5 Tf7 30. Pf4 Lxf4 31. Dxf4 Pg8 32. Dxc4 Td2 33. Tad1 Txb2 34. Ld5 Tg7.

35. Pg6+ (Slotstelling) David: wint de partij definitief. Slaan met de toren helpt niet; pion g4 staat gedekt en met de gecombineerde dreigingen van Dd4+ en Tf7 is het na een paar zetten mat. Mooi gespeeld door Sven met een goed oog voor combinaties in de stelling. Sven: Pg6+ is nog maar eens een leuk trucje om een spannende open partij met veel trucjes af te maken. Erg tevreden over mijn spel ondanks dat David een aantal kansen kreeg om terug te komen in de partij. 

Door David
Afgelopen maandag was het alweer de derde keer dat de Roos van Rosmalen werd uitgereikt. In een nog sterker deelnemersveld dan afgelopen edities, was het Mark Clijsen van SG KiNG die het best overweg kon met de combinatie van sterke zetten en zeer beperkte tijd. In de 8 ronden die het toernooi besloeg kwam hij alle kandidaatwinnaars tegen en won van allen. Op de laatste ronde na dan, toen een salonremise hem van de overwinning en zijn tegenstander Jesús Jara van de ratingprijs in de groep 1800-1999 verzekerde.

Die vierde ratinggroep van 1800-1999 was in de aanloop naar het toernooi toegevoegd toen bleek dat meer dan de helft van de inschrijvingen spelers met een rating van 1800+ betrof. Het toernooi was ook helemaal ‘volgeboekt’ met het maximumaantal van 36 deelnemers.

Ook in de lagere ratinggroepen waren er echter voldoende deelnemers om het spannend te maken. Daar was Adib winnaar in de groep 1600-1799 met een knappe score van 5,5 uit 8. Bart had in de hogere ratinggroep 1800-1999 ook 5,5 uit 8 en was op weerstandspunten ons hoogst eindigende clublid. In de groep 1400-1599 won thuisschaker Coen van Slooten overtuigend door 4 van zijn 8 partijen te winnen, en een andere thuisschaker Yusufazad Alan won de vrij grote ratinggroep van 0-1399. Winnende sterke clubschakers en geoefende thuisschakers; het toernooi werd daarmee, zoals bedoeld, een gezellige en spannende ontmoeting van een breed palet aan schaakliefhebbers. Met dank aan sponsor Roos van Diemen, die de prijzen beschikbaar stelde.

Met onderstaande link vind je de einduitslag en foto’s

Eindstand en foto’s van het toernooi

Door Tom

Zoals de laatste 30 jaar wilde ik ook deze keer gaan kijken, maar de opzet van het tournooi is dusdanig veranderd dat ik de partijen en het commentaar deze keer liever via Twitch wilde volgen. Ook publiekstrekker bij uitstek Magnus Carlsen deed deze keer niet mee.

Het live commentaar was deze keer uitsluitend in het Engels door IM Jovanka Houska en GM Jan Gustafsson. Dat was saai zonder humor. Dat was met bv. Hans Böhm, Gert Ligterink of Lex Jongsma wel anders!

Bij deelnemers was steevast GM Anish Giri die intussen tot het vaste meubilair gerekend kan worden. Ik herinner mij nog levendig mijn partij tegen hem die ik op 30 oktober 2011 als enige van de 25 deelnemers won. Ik had toen net een nieuwe vriendin die ook schaakt en ze was danig geïmponeerd. Ik heb haar nog steeds!

Het deed mij deugd oudgediende Vasily Ivantchuk weer te zien. Sinds het 1992 Melody Amber Tournooi te Monaco, waarvoor ik de digitale klokken had meegenomen, begroeten we elkaar steeds vriendelijk. Na afloop interviewde ik alle deelnemers en vroeg hen wat ze ervan vonden. De reacties waren verdeeld.

Maar er zijn intussen zoveel nieuwe namen die ik niet meer persoonlijk ken. Maar als is ooit reïncarneer als meisje zou ik dolgraag Bibisara genoemd willen worden! Wat een naam! Het is alsof er zoet gebak over de tong glijdt!

Het valt mij op hoeveel malle aanwendsels intrede in de schaakwereld hebben gedaan. Spelers die minutenlang ergens in de ruimte kijken, vooral niet naar het bord, als ze aan zet zijn. Het lijkt wel of ze dan de stelling beter kunnen zien! Ze pakken een stuk op op een speciale manier, zo tussen twee gestrekte vingers. Ook worden een veld op een vreemde manier aangewezen met een gebaar met de handpalm naar boven dat buiten het schaken nooit wordt gebruikt! Of met de geslagen stukken twirlen. Dat heb ik Botwinnik of Euwe om er maar een paar te noemen, nooit zien doen! Zelfs clubspelers doen het nu driftig en denken dat als ze Carlsen imiteren ook beter kunnen spelen. Persoonlijk vind ik het een irritante gewoonte die uitsluitend dient om de tegenstander af te leiden.

Ook bij snooker hebben ze zo hun maniertje die je bij gewoon biljarten niet ziet, maar dat is een heel andere sport die ook GM Anatoly Karpov beoefent. Ik had een snookertafel bij mij thuis staan en als Karpov weer eens in België was, o.a. voor zijn postzegelleverancier en bij mij logeerde, hebben we uren lang genookerd. Hij won meestal. Op een dag vergiste ik mij en vroeg hem of hij een partijtje wilde schaken. Ik verbeterde mijzelf onmiddellijk, maar het was te laat; hij wilde schaken! Dat heb ik geweten. Behalve 1 remise in een 5-minutenpartij door eeuwig schaak verloor ik alles.

Mijn voorstel om Karpov eens tegen snookerlegende Steve Davis, ook een begenadigd schaker en voorzitter van de Britse schaakbond, te laten schaken én snooker te spelen viel in goede aarde bij snookerboss Barry Hearn, maar het is er om diverse redenen nooit van gekomen.

Nou, geef mij maar spelers van de oude garde zoals GM David Bronstein!

Oplossing van schaakstudie #6 van maandag 26 januari

Afgelopen maandag een gecomponeerde stelling op het demonstratiebord, waarin het leek dat wit aan de winnende hand was.

Een koning die meedoet in de aanval kan heel gevaarlijk zijn – Txf7 + Kxg6 dreigt – maar is in deze stelling zelf prooi geworden in een sierlijke matcombinatie. Zwart dreigt mat te even met f6 en Th2, maar eerst moet de penning van de f-pion worden opgeheven. Dat kan met de winnende zet: 1… Ld8+! De witte koning heeft geen velden, dus wit moet gedwongen slaan: 2. Txd8. En nu is 2… f6+ 3. Kh4 Th2 mat. De juiste oplossing was gevonden door: Paul, Ton en Raymond
Iemand merkte op dat 1… c3 wellicht ook winnend zou kunnen zijn, maar dat levert niet meer op dan een remise. Een voorbeeld variant is 1… c3 2. Txf7+ Kg8 3. Kxg6 Tg2! (3… c2 verliest vanwege 4. Pd7 en aan mat is niet te ontkomen) 4. Tg7+ (Txb7 wint ook niet vanwege Txg3+) 4…Kf8 5. Pd7 Ke8 6. Kf6 Kd8 7. Pxb6 axb6 en de stelling is bij goed spel van beide kanten remise.

Veel spannender nog was het in de wedstrijd De Kentering B – De Drie Torens C. Na remise van Edwin op bord 1 en verlies van Roel op bord 4, leek ons team een flinke nederlaag tegemoet te gaan. Maar kort na elkaar wonnen Peter en Bart een pion en hielden een veel belovende stelling over. De lichaamstaal van beide tegenstanders Jaap Postuma en Roel Nagy spreekt boekdelen…
In toenemende tijdnood, greep Peter echter mis en verloor een kwaliteit. De druk op zijn gefragmenteerde stelling bleek daarna te groot en het punt ging verloren.
Bart redde de eer van team B door een fraaie overwinning tegen een op papier veel sterkere tegenstander. Lc6 won de partij: ..Pf4 mocht niet baten omdat na 2. Txd8 Txd8 3. Pxf4 de beoogde truc 3… Pxf3+ niet werkt vanwege… 4. Lxf3! en de toren is gedekt. De rest was niet moeilijk meer.